صفحه نخست
پست الكترونيك
آرشيو مطالب

هفته اوّل تیر 1386
هفته دوم دی 1385
هفته اوّل دی 1385
هفته دوم مرداد 1385
هفته چهارم خرداد 1385
هفته چهارم اسفند 1384
آرشيو

:: قالب ساز ::

افراد آنلاين:
تعداد بازديدها:

Powered By
BLOGFA.COM

style>body{cursor:url("آدرس فایل");}

استفاده از شبيه سازي در بودجه بندي فرآيند:

فرآيند ايجاد داده پايگاه ها *

نوشته: بهروز زارعي_ باسم سعیدی

مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران

 

كليد واژه ها

شبيه سازي  بودجه بندي   فرايندهاي شغلي   مراكز اطلاعاتي   داده پايگاه ها

 

چكيده

عمليات اصلي هر مركز اطلاعات، پردازش داده ها است. پردازش با گرد آوري و سازماندهي اسناد آغاز مي شود و سرانجام با ايجاد داده پايگاه و اشاعة اطلاعات پايان مي يابد. بحث در اين است كه روش هاي مرسوم بودجه بندي براي تعيين بودجة اين فرايند دقت لازم را ندارد. در اين مقاله به منظور انجام بودجه بندي، يك مدل شبيه سازي به مثابه چارچوب بودجه پيشنهاد شده. شيوة برآورد بودجه بويژه براي بودجه بندي عملياتي اين فرايند نيز مورد بحث قرار گرفته است. بودجه را مي توان پيش از به كارگيري علمي و واقعي آن شبيه سازي كرد، به شرطي كه خصايص اقلام اطلاعاتي و لوازم آنها مشخص شده باشند. بودجه بندي اين فرايند مستلزم يك مدل تعاملي است مه علاوه بر بودجه بندي فرايندها و داده پايگاه هاي مربوطه، ملزومات زير ساختاري و قواعد جاري بودجه بندي را نيز تأمين كند. اينمقاله يك مدل مفهومي، طرح واحدي، و اجراي مدل براي مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران (IRANDOC0) را ارائه ميكند كه ممكن است براي مراكز اطلاعاتي مشابه نيز سودمند باشند.

 

 در كشورهاي در حال توسعه بسياري از سازمان ها را حكومت اداره مي كند و دولت نقش مهم گرد آوري منابع مالي براي پشتيباني از سازمان هاي اصلي را بر عهده دارد. فرايند تخصيص اين منابع بسيار پيچيده است و براي هماهنگي و كنترل دقيق، مكانيسم هايي مورد نياز است. يكي از ابزارهاي شناخته شده براي اين كار، بودجه است. بودجه نمود مالي فعاليت هاي سازماني برنامه ريزي شده در طي يك دورة زماني است.[1]

با وجود استفادة گسترده از بودجه در بخش عمومي ، اين سازمان ها داراي كاستي هاي بالقوة چندي هستند كه نخستين آنها ، نبود انگيزه است. پس از تصويب بودجه از سوي حكومت، سازمان اطمينان دارند كه دست كم مبلغ معيني را به طور منظم دريافت خواهند داشت. اين امر عامل مهمي است كه برانگيزة مستخدمان اثر مي گذارد. اگرچه مديران كوشيده اند كه اثرات اين اطمينان را با حقوق هاي انعطاف پذير و سيستم هاي پاداش كاهش دهند. ولي نتوانسته اند نتايج رضاستبخشي ره دست آورند. نقص دوم، نرمش ناپذيري در ساختار بودجه است. مديران اين سازمان ها اط ساختار ساكن بودجه، بويژه هنگامي كه با محيطي ؤشفته سروكار دارند، در عذاب اند. در اين شرايط آنان نياز به مجوزي دارند تا بتوانند تغييرات سريعي در سازمان و نيز در بودجه به وجود آورند و اگر چنين مجوزي نباشد، نمي توانند با ديگران رقابت كنند. و سرانجام، فرايند چانه زني است. گرفتن پول از سازمان(هاي) مادر معمولا" مستلزم يك فرايند چانه زني است و به جاي به كاربستن يك روش دقيق در تخصص بودجه، به اعتماد مديران سازمان مادر به مديران سازمان تابع بستگي دارد. در اين مقاله بودجه بندي مبتني بر شبيه سازي پيشنهاد شده است، چرا كه نوعي از كاربرد شبيه ساز بودجه در سطوح گوناگون بخش عمومي به چشم مي خورد. اين امر زماني كه بار فزاينده اي بر بودجه ها تحميل مي شود از اهميت خاصي برخوردار خواهد بود. از جمله نمونه هاي مهم مي توان برآورد و برنامه ريزي بودجه، اثرات تغييرات ساختاري (مثلا" پس از الحاق سازمان ديگر) بر بودجه، منابع مالي مورد نياز براي عرضة توليدات جديد، يا برآورد اثرات پروژه هاي زير ساختاري (مثلا" اصلاح سيستم هاي ارتباطي) برساختار بودجه اشاره كرد. ما سيستم پيشنهادي را در يك مركز اطلاعات و مدارك به اجرا در آورده ايم . در مراكز اطلاعات و مدارك كه داراي اشياي اطلاعاتي بسياري هستند، برآورد سطح دقيق بودجه مي تواند نقش مهمي در موفقيت آن ها بازي كند. با اين حال، روش هاي جاري در بودجه بندي توصيف دقيقي از آن ها به دست نمي دهند. علت اصلي، تفاوت ميان ارزش واقعي و ارزش پيش بيني شدة هزينه ها است. علي ديگر، متغير بودن زمان، نيروي انساني، و ديگر مقتضيات لازم براي پردازش اطلاعات است. روش ارائه شده در اين مقاله اساسا" بر شبيه سازي بودجه در فرايند ايجاد داده پايگاه ها (PED)(1) متمركز است. ساختار اين روش را مي توان در نمودار 1 مشاهده كرد؛ هر چند بايد يادآوري شود كه روابط بين خانه هاي اين نموار، در واقع پيچيده ترند. هدف نهايي از اين روش، كاهش كمبودهاي پيش گفته است. در اين روش، ميزان بودجه با دروندادهاي سازمان، منابع جاري مثل تجهيزات، كاركنان و . . . و تغييرات احتمالي در سازمان ارتباط دارد. هنگامي كه يك شيء اطلاعاتي (مثلا" يك سند) هر يك از مراحل پردازش را ترك مي كند، هزينه هاي مربوط به آه محاسبه مي شود. در نتيجه هزينة هر مرحله به دست مي آيد و مجموع آنها ، هزينة كلي پردازش يك شيء اطلاعاتي است. پس از به دست آوردن هزينة كلي اشياي ديگر و توجه به ديگر هزينه هاي ثابت، بودجه كلي عملياتي محاسبه مي شود. اين مقاله به بحث در بارة چارچوب، طراحي و اجراي اين مدل براي شبيه سازي فر ايند ايجاد داده پايگاه ها مي پردازد. جزئيات آماري و تفصيل دقيق تر پروژه را مي توان در گزارش پروژة را شبيه سازي بودجه در مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران مشاهده كرد[2].

مدل فيزيكي

مدل مفهومي

نمودار بافتاري

برنامه كامپيوتري

اعتبار گذاري

طرح آزمايش و تحليل خروجي

 

 

 

 

 

 

 

 

نمودار 1. فراين شبيه سازي مدل در فرايند ايجاد داده پايگاه ها

در دنبالة مقاله، ابتدا توصيف مختصري از فرايند ايجاد داده پايگاه ها مي آيد. سپس اقلام هزينه شرح داده مي شود و آنگاه شبيه سازي مدل ارائه مي گردد. در بخش بعدي برخي از وجوه تحليل بودجه از طريق شبيه سازي مدل توضيح داده مي شود و بخش پاياني، نتيجه گيري مقاله است.

 

نظارت بر فرايند ايجاد داده پايگاه ها

عمليات اصلي هر سازمان اطلاعاتي پردازش داده ها است. اين پردازش مشتمل است بر گردآوري و سازماندهي اسناد و نهايتا" با ايجاد داده پايگاه و اشاعة اطلاعات پايان مي يابد. بخش عمدة اين فرايند، تكراري است و بنابراين مي توان براي كنترل آن از ابزارهاي كاملا" نظام مند در تحليل سيستم بهره گرفت. براي اين منظور ما از IDEFX استفاده كرديم كه ابزار نظام مند و مشهوري است. مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران(IRANDOC) از سال 1968 مسئول فراهم آوري، پردازش و اشاعة اطلاعات علمي در ايران است. نخستين مجموعه از داده پايگاه هاي علمي در سال 1992 منتشر شد و از سال 1993 فعليت هاي اين مركز به چند داده پايگاه جديد و نيز انتشار نسخة كاغذي آن ها گسترش يافت و در حال حاضر مسئوليت هفت داده پايگاه كشوري و انتشار دوره اي ركوردهاي جديد آنها را بر عهده دارد. اين داده پايگاه ها عبارت اند از گزارش هاي دولتي ايران، پايان نامه هاي فارغالتحصيلان ايراني خارج كشور، مقالات علمي فني ايران، مقالات نشست هاي علمي برگزار شده در ايران، تازه هاي تحقيق در ايران، و اطلاعات محققان و متخصصان ايران. اين فعاليت ها، كه مستلزم كا با 000/40 سند سدر هر سال است، بدنة اصلي عمليات اجرايي مركز را تشكيل مي دهند. حجم فراوان داده ها و پيچيدگي فرايند، باعث مي شود كه پرداختن به اين مورد، بسيار مناسب باشد. نمودار بافتي(2) فرايند ايجاد داده پايگاه در نمودار شماره 2نشان داده شده است.اين نمودار نشان مي دهد كه اطلاعات از اسناد اماني و غير اماني و كاربرگه ها وارد فرايند مي شود ودر نهايت، اطلاعات پردازش شده به شكل چاپي و داده پايگاه در اختيار استفاده كننده قرار مي گيرد. تأمين كنندگان اطلاعات، كه از اشخاص بيروني اين نمودار هستند،ممكن است ايت اطلاعات را خود توليد كرده يا به عنوان واسطه آن را عرضه كرده باشند. شخص بيروني ديگر، استفاده كننده است كه ممكن است استفاده كنندة نهايي باشد يا به مثابه واسطه اي باشد كه اطلاعات توليد شده را عرضه مي كند. اسناد اماني پس از پردازش به صاحبان آنها باز پس داده مي شوند. بخش هاي ديگر در اين فرايند عبارت اند از گردآوري اسناد، نمايه سازي، سمعي – بصري، مركز رايانه، مديرمسئول و كتابخانه. نمودار بافتي جزئيات كامل فرايند را نشان نمي دهد و به همين دليل،الگوي منطقي شامل فعاليت هاي عمده، جريان اطلاعات، نقاط حساس دركنترل، و دروندادها و بوندادهاي اصلي در هر يك از فرايند ها است. الگوي منطقي فرايند بالا در نمودار شمارة 3 نشان داده شده است. اين نمودار نشان مي دهد كه همة اسناد و كاربرگه ها پس از ورود به مرحلة 1، آماده سازي مي شوند. اين مواد سپس بررسي مي شوند تا اطمينان حاصل شود كه استانداردهاي لازم را دارند و تكرار اسنادي نيستند كه پيش تر وارد داده پايگاه شده اند. استانداردهاي مربوط به اسناد و كاربرگه ها، حداقل ويژگي هاي لازم براي پردازش داده ها هستند. كاربرگه ها و اسناد غير استاندارد (كه به امانت گرفته شده اند) به صاحبان آنها باز گردانده مي شوند و اسناد تكراري و غير استاندارد نيز از بقية روند عمليات خارج مي گردند. برونداد مرحة 1،يعني اسناد و كاربرگه هاي آماده شده، درونداد مرحلة 2 شمرده مي شوند و در اين مرحله، نمايه سازي و سپس وارد مرحلة 3 مي گردند. جزئيات بيش تر از فرايند نمايه سازي در نمودار 4 نشان داده شده است.

 

 

 

 

زنجيرة عمليات و زمان پردازش، نيروي انساني و تجهيزات مورد نياز در مدل فيزيكي كه در جدول 1 نشان داده شده، خلاصه شده اند. مدل فيزيكي شامل شيوة انجام هر فعاليت، نظم فعاليت ها،  فعاليت هاي مقدم و موخر، نوع كارمندان، تجهيزات لازم براي هر فعاليت، واحد اجرايي و زمان لازم براي انجام فعاليت ها است. در اين فرايند ها، مدل فيزيكي برخي از مراحل، مثل ورود داده ها، يكسان است، اما بقيه همگي با هم متفاوت اند.

 

 

 

در جدول 1 روند جابه جايي اسناد را به روشني مي توان دنبال كرد. با استفاده از اين روش، فرض بر اين است كه ايجاد داده پايگاه ها تركيبي از چند فرايند باشد. اين فرايندها يقينا" با ديگر فرايندهاي دروني و بيروني نيز تعامل هايي دارند و اين تعامل ها، نظام يكپارچه و منسجمي را ايجاد مي كنند كه تحليل آن، چه بنابر حدس و گمان و چه از طريق مدل هاي رياضي، بسيار پيچيده و دشوار است. در اين وضعيت، پرداختن به پرسش هاي پولي زير دشوار است:

-         هزينة يك ركورد اطلاعاتي چقدر است؟

-         بودجة لازم براي انتشار يك داده پايگاه جديد چقدر است؟

-         اگر نوع اسناد مختلف براي سال بعد شناسايي شود، چگونه مي توان بودجه را پيش بيني كرد؟

-         چگونه مي توان بودجه هاي بخشي را تعيين كرد؟

 

اين موضوعات و پاره اي وجوه ديگر از فرايند ايجاد داده پايگاه با استفاده از شبيه سازي مدل، و بررسي و تحليل شده و در بخش هاي بعدي مقاله مورد بحث قرار گرفته اند. براي تحليل تفضيلي برخي از جنبه هاي ديگر اين فرايند به مقالة ديگري از همين نويسندگان مراجعه كنيد[3].

اقلام هزينه

1.       هزينه هاي پردازش

وجه عملياتي بودجه از هزينه هاي مستقيم و غير مستقيم تشكيل مي شود. به منظور كنترل هزينه هاي پردازش، از يك روش سه مرحله اي استفاده مي شود [4]: شناسايي اجزاي تشكيل دهنده، تعيين هزينه هاي واقعي، و تخصيص اين هزينه ها، پيش از هر اقدامي براي تحليل بودجة فرايند ايجاد داده پايگاه ، اجزاي هزينه را بايد شناسايي كرد. اين اجزا ممكن است بدين قرار باشند:

1.      هزينه هاي رايانه ، شامل سخت افزار و نرم افزار. سخت افزار از تجهيزاتي تشكيل مي شود كه براي ورود، نمايش، انتقال، بايگاني ، و پردازش ركوردهاي اطلاعاتي به كار گرفته مي شود. اجزاي سخت افزاري عبارت اند از رايانه ها، كنترل كننده هاي ديسك و نوار، پايه اي كه از تجهيزات فرعي و جانبي است، شبكة ارتباطي و تجهيزات تبادل داده ها، و تجهيزات اضافي براي تهية نسخه هاي پشتيبان. نرم افزار مشتمل است بر نرم افزار سيستم نظير نرم افزارهاي عامل، سيستم هاي عامل، همگردان(3) ها و سيستم هاي مديريت داده پايگاه، و نرم افزارهاي كاربردي مثل CDS/ISIS كه در مرحلة خاصي از پردازش مورد استفاده قرار مي گيرند. هزينة نگهداري، پشتيباني و ارتقا نيز در اين هزينه ها ملحوظ مي شوند.

2.      كاركنان ، شامل متصديان، پشتيباني فني، آموزش و منشيان. هزينه هاي اين عره حقوق، تأمين اجتماعي ، بازنشستگي ،و .  . . را در بر مي گيرد.

3.      هزينه مستغلات، شامل نگهداري، مديريت دارايي غير منقول، امنيت، نظارت، و . . . اين هزينه ها غالبا" بر پاية ميزان مساحت مورد استفاده هر بخش مشخص مي شود.

4.      تجهيزات، شامل ابزارهاي بخصوصي مثل دستگاه هاي ظهور در بخش ديداري- شنيداري، يا چاپگرهاي بخش درونداد- برونداد كه در مراحل متفاوتي از فرايند ايجاد داده پايگاه مورد استفاده قرار مي گيرند.

5.      هزينه هاي ثابت، شامل كاركنان، امور اجرايي و اداري عمومي، هزينة تلفن و پست و . . . اين نوع هزينه ها به عنوان هزينه هاي ثابت بر مبناي تعداد افراد در حال كار در هر بخش تعيين مي شود. اگرچه ظاهرا" اين قهرست كافي به اهداف ما هست،  در موارد ديگر مي توان مواردي را از آن حذف كرديا به آن افزود. براي تحليل دقيق بايد مشخصات هزينه ها را شناسايي كرد. مثلا" ميتوان هزينة ريز فيلم را به عنوان يك ركورد اطلاعاتي منفرد نشان داد، در حالي كه هزينه هاي ديگر مثل هزينة اداره و استمرار كار، مباني بخشي يا سازمان دارند، و برخي از هزينه هاي ديگر تلفيقي از اين دو هستند. همچنين بايد به ملاحظات خاصي همچون طول عمر اقتصادي توجه داشت. براي آن دسته از فعاليت هايي كه ارتباط مستقيمي با ركودهاي اطلاعاتي دارند. هزينه ها را بايد محاسبه كرد. اين هزينه ها شامل مواد (مثل ريزفيلم)، انتقال اسناد به بخش هاي ديگر، وقت كاركنان، تجهيزات ، و . . . مي شود. هزينة رايانه براساس بار معمول روزانه تخصيص مي يابد. در فرايند ايجاد داده پايگاه تعداد ركوردهاي اطلاعاتي منتشر شده محصول سيستم شمرده مي شود و اين هزينه را مي توان با توجه به اين تعداد ارائه كرد. اين هزينه ها بر هزينة اقلام اطلاعاتي تأثير مستقيم دارند. در مورد هزينه هاي ديگر،سازمان به كانون هاي هزينه(4)  تقسيم مي شود، كه در مثال مورد بررسي ما، بخش ها هستند. براي هر بخش راهي براي تخصيص هزينه هاي پردازش ركوردهاي اطلاعاتي يافته مي شود. البته مي توان هزينه هاي سازماني(ثابت) را از طريق يك در صد افزوده و براساس يك معيار قابل قبول سنجش فعاليت (مثل تعداد اسناد نمايه شده) به بخش ها داده پاگاه ها مربوط كرد؛ هر چند در پاره اي موارد اين كار آساني نبوده است. در فرايند ايجاد داده پايگاه ها به دليل تعداد بسيار اقلام اطلاعاتي، اين نوع هزينه ها بخشي قابل اغماض از مجموع هزينه ها است و استفاده از سيستم بالاگران تمام مي شود. نمودار5  ترسيمي از اين مدل را نشان مي دهد. شبيه سازي مدل را مي توان به عنوان مبنايي براي شناسايي و محاسبه هزينه ها در طي انتقال ركوردهاي اطلاعاتي در سيستم مورد استفاده قرار داد. در اين صورت، هزينه ها به بخش پاياني سازمان بار مي شود.

 

 

2.      تغييرات زماني، تجهيزات ، كاركنان و هزينه ها

وقوع تغيير در دروندادها و پارامترها انگيزه اي براي مدلسازي سيستم از راه شبيه سازي است. دست كم شش منبع واريانس [5] در مراحل مختلف الگوي فيزيكي وجود دارد:

D نامناسب بودن استانداردها؛ وضع استانداردها در مراحل مختلف فرايند بعضا" دشوار و گرانقيمت است. اين مسئله از هويت هاي ناهمگن ناشي مي شود. مثلا" يك پايان نامة كارشناسي ارشد به عنوان يك هويت ممكن است فاقد چكيده باشد، و بنابراين زمان نمايه سازي از پايان نامه اي به پايان نامة ديگر تفاوت مي كند وضع استاندارد زماني براي يافتن كليد واژه در برخي اسناد نيز گاه دشوار است؛

D سنجش نادرست يافته هاي واقعي؛

Dپيش بيني پارامترها؛

D نامناسب بودن الگوي تصميم سازي؛

Dاختلال در انجام كار؛

Dتغييرات تصادفي .

 

كاهش تأثير اين تغييرات اعتبار اين مدل را افزايش مي دهد. به نظر مي رسد كه شبيه سازي راه مناسبي براي بررسي اين فرايند پيچيده و تصادفي است. در بخش بعدي يك اقدام به شبيه سازي براي چنين مدلي در پيش گرفته شده است.

 

 

3.     شبيه سازي مدل بودجه بندي فرايند ايجاد داده پايگاه

شبيه سازي رايانه اي مستلزم انجام آزمايش بر روي يك مدل رايانه مبنا از سيستم ها است. اين مدل به مثابه علمي براي توضيح، و اقدام به آزمون و خطا به منظور بيان اثرات احتمالي خط مشي هاي گوناگون مورد استفاده قرار مي گيرد . از سيستم كنوني فعاليت ها براي اهداف تحليلي استفاده مي شود؛ هر چند مي توان با استفاده از يافته هاي حاصل از اين اقدامات آزمايشي، سيستم جديدي را ارائه داد. شبيه سازي بودجه داراي سه مرحله است: 1) ساختن مدل، 2)برنامه نويسي رايانه اي، 3) آزمايش مدل. شبيه سازي بودجه شايد راه كارآمدي براي حل – دست كم – كمبودهاي بودجه بندي رايج كه پيش تر ذكر آن رفته باشد. اين روش امكان حل مشكل اول، يعني انگيزه را دارد، چرا كه با وجود تعداد معيني از ركوردهاي اطلاعاتي عرضه شده، شبيه سازي به ما مي گويد كه چه ميزان فعاليت لازم است يا چه منابعي را بايد در مراحل مختلف فرايند به كار گرفت. شبيه سازي مسئله انعطاف پذيري را حل مي كند، چرا كه مديران مي توانند سناريوهاي مختلفي از اقدامات آن، منابع مالي مورد نياز، و تغييرات احتمالي در بودجه را ارائه كنند. سرانجام اين كه شبيه سازي در مقايسه با روش هاي بودجه بندي كه دقت كم تري دارند،پيشنهاد عقلاني تر و- البته – قابل اثبات تري است. به علاوه، برخي از امتيازهاي عمومي روش شبيه سازي از اين قرارند:

D هزينه: اگرچه شبيه سازي گران است و به نيروي انساني كاملا" كارآموزده نياز دارد، از اقدام مستقيم بر روي يك عنصر راهبردي مثل بودجه- به ويژه اگر اشكالي پيش آيد – ارزان تر تمام مي شود.

D زمان: دورة زماني بودجه عموما" يك سال است و يك سال ديگر انتظار كشيدن براي مشاهدة اثرات ناشي از تغييرات يا حركت بودجه، علمي نيست . اما با استفاده از شبيه سازي، اثرات تغييرات واقع شده در ساختار بودجه را به سرعت مي توان مشاهده كرد. در صورتي كه قصد ارزيابي تأثيرات در از مدت ناشي از تغييرات واقع شده در ساختار بودجه را به سرعت مي توان مشاهده كرد. در صورتي كه قصد ارزيابي تأثيرات در از مدت ناشي از تغييرات واقع شده در فرايندهاي جاري، يا حركت بودجه بين بخش هاي مختلف – مثلا" صرف پول بيش تردر بخش رايانه يا در پردازش داده پايگاه علمي – فني به منظور موثق تر و آسانكارتر(5) كردن آن – را داشته باشيم، اثر بخشي شبيه سازي آشكار خواهد شد.

D همتاسازي: در جهان واقع،همتا سازي يك اقدام تجربي ناممكن است، چرا كه يك تصميم نادريت چخ بسا به خسارات بسيار فراوان،، بويژه در عرصه هاي مالي منجر مي شود. بنابراين مديران مالي رايانه اي بودجه دست به آزمايش بزنيم  دربارة اثرات احتمالي تغييرات،اطلاعات به دست آوريم . اين يافته ها را مي توان براي آزمون ها بيش تر به كارگرفت و نهايتا" به تصميم سازي بهتري رسيد. شبيه سازي فرايند ايجاد داده پايگاه با ((مدل خدمات)) (6) علمي مي شود [6]. طرح شبيه سازي مدل در نمودار 6 ديده مي شود. در اين نمودار براي سهولت، فقط شش بخش به عنوان بخش هاي درگير در فرايند در جاهاي مختلف نشان داده شده اند،ولي در سيستم واقعي، اين بخش ها شامل چندين دفتر مي شوند. در مدل ارائه شده، اقلام بودجه(مثل حقوق كاركنان و هزينة دستگاه عكسبرداري) به عنوان متغير تعريف شده اند. نيازهاي زماني و تجهيزات د رمراحل مختلف فرايند از طريق بررسي زمان و حركت [اسناد] به دست مي آيند و به عنوان پارامترهاي مدل عرضه مي شوند. پرداخت ساعتي هزينة تجهيزات و نيروي انساني به عنوان مدل ثابت تعريف مي شوند. مدل ثابت از قوانين بودجه، كه هر ساله از سوي حكومت روزآمد مي شود، به دست مي آيد . همچنان كه [هويت هاي اصلاعاتي ] در بيان بخش هاي مختلف حركت مي كنند، بودجه مربوط به آنها نيز فراهم مي شود. از آنجا كه اين مدل تعدادي ((مولد اعداد تصادفي)) را نيز شامل مي شود، چندين بار اجرا مي شود تا به مقادير قابل قبولي براي دروندادهاي مدل دست يابيم. از سوي ديگر ما به رفتار وضعيت ثابت مدل مدل علاقمند بوديم. بنابراين، گردآوري داده ها تاسال چهارم شبيه سازي به تعويض انداخته شد. اقدام به تأييد و تصديق، بخشي از فرايند ايجاد مدل بود. تأييد و تصديق مدل هاي مفهومي ، فيزيكي و رايانه اي كه شبيه سازي را نشان مي داد. بيانگر آن بيانگر آن بود كه مشكل،كاملا" معقول، و برنامه نويسي درست است. بدين منظور تركيبي از روش هاي ذهني و عيني به كار گرفته شد. از فنون مختلفي مثل پويانمايي(7) رفتار عملياتي، ردگيري حركات اسناد در بخش هاي مختلف به وسيلة (8) و اعتبار اسمي(9) استفاده شد تا اطمينان حاصل شود كه مدل، دقت لازم را دارد. پس از ايجاد مدل، متخصصاني از سازمان هاي ديگر با همان كاركردها اعتبار (نظري) آن را تعيين مي كردند.

 

وجوه تحليل بودجه

وجه اصلي اين روش، منطقي كردن ميزان پيشنهادي بودجه مي باشد كه اساسا" بيش تر بر حدس و بر نگرش تخصصي استوار است و از بودجه سال هاي قبل پيروي مي كند. با اين نگرش تخصصي استوار است و از بودجه سال هاي قبل پيوري مي كند. با اين حال، با شبيه سازي مي توان بودجة مورد نياز براي بخش ها، داده پايگاه ها،  و دوره هاي مختلف، و كل بودجه يا تركيبي از آن ها (يعني بودجه لازم براي يك داده پايگاه خاص در فصل تابستان در بخش ديداري- شنيداري) را به وجود آورد. با استفاده از اين روش، ابتدا وضعيت جاري تخصيص بودجه را تحليل كرديم. سپس، اقدامات لازم و نيز بودجةاين اقدامات به منظور نيل به راهبردهاي از پيش تعيين شده را ، با استفاده از شبيه سازي مدل مشخص كرديم. سواي از اين فوايد، كاربردهاي ديگري نيز براي شبيه سازي مدل مي توان يافت:

D هزينه اقلام اطلاعاتي و هزينة داده پايگاه ها : همان گونه كه پيش تر ذكر كرذيم، با مدل مي توان يك هويت [اطلاعاتي ] خاص را ردگيري و هزينة آن را در فرايند ايجاد داده پايگاه، كه نهايتا" هزينة كلي هر يك از اقلام اطلاعاتي را به دست مي دهد، محاسبه كرد. محاسبة همه اقلام موجود در داده پايگاه به ما امكان مي دهد كه مجموعة مبالغ صرف شده براي داده پايگاه را برآورد كنيم. اين كار همچنين به ما كمك مي كند كه برآورد واقعي تري از بودجة مورد نياز براي روزآمد كردن آن داده پايگاه به دست آوريم. به بودجه عنوان پيوستي از اين طرح، اثرات ناشي از افزودن يك داده پايگاه جديد، هم بر بودجه بخشي و هم بر كل بودجه ارزيابي مي شوند.

D ارزيابي اثرات برنامه هاي آموزشي : برنامه هاي آموزشي به عنوان يك عنصر اساسي در فرايند، در كوتاه مدت هزينه بر هستند، اما امكان انجام بهتر، سريع تر و مطمئن تر كار را براي كاركنان فراهم مي آورند، كه به نوبة خود به كاستن از هزينه ها منجر مي شوند. با استفاده از مدل، اثرات وضع برنامه هاي آموزشي جديد براي بخش هاي مختلف در بارة بودجه ، در دوره هاي كوتاه مدت و دراز مدت را مشخص مي كنيم.

D ارزيابي بودجه جاري : ما بودجه تخصيص يافتة جاري را با نتايج شبيه سازي همان سال مقايسه مي كنيم . با اين مقايسه، ارزيابي كارآيي بودجه تخصيصي به كانون هاي مختلف هزينه ممكن مي شود. مقايسة ما نشان مي دهد كه بودجة  تخصيصي به برخي بخش ها مثل نمايه سازي كم تر از نياز آنها است. و در برخي موارد نيز وضع برعكس است.

D ارزيابي تغييرات ساختار بودجه :  مسئله اين بود كه بخش ها معمولا" ، بدون توجه به وضعيت بخش هاي ديگر، پول بيش تري طلب مي كردند و هيچ يك به سهم خود راضي نبودند . شبيه سازي مدل ما را قادر مي سازد كه بودجه هاي بخشي پيشنهادي را بررسي و اثرات آنها را بر آن بخش ، بخش هاي ديگر ، و بر كل مركز را تحليل كنيم. بدين منظور، شاخص هاي عمليات معين مي شوند. اين شاخص ها براي بررسي هاي مقايسه اي مورد استفاده قرار گرفته اند. همان تحليل براي انتقال بودجه از يك داده پايگاه ديگر نيز انجام مي شود.

 

 

D اثرات افزايش مطالب: در سال هاي اخير دانشگاه ها به عنوان منبعي از مطالب جديد براي داده پايگاه ها، فعاليت هاي خود را گسترش بسيار داده اند. اين امر باعث تغييرات چشمگير در مطالب فرايند شده، كه به نوبه خود بر بودجة لازم براي انجام فرايند اثر گذاشته است. شبيه سازي مدل باعث توليد گزارش هاي بودجه اي گوناگوني از سناريوهاي احتمالي مي شود. اين امر به حكومت كمك مي كند كه براي افزايش بودجه در آيندة  نزديك آماده شود. اتكاي عمدة اين بررسي بر تحليل سيستم جاري بودجه بندي بود، كه تغييرات پارامترها و اشيا[ي اطلاعاتي ] در آن، انگيزه اصلي براي استفاده از شبيه سازي بود. به تحليل سناريوهاي ديگر سيستم مانند خريد خدمات كل عمليات رايانه اي، يا پايان دادن به يك قرارداد پشتيباني و نگهداري نيز كمك مي كند. به دليل اعتبار افزون تر اين مدل در مقايسه با بودجه بندي مرسوم،توجيه و توضيح آن براي مديران ارشد آسان ار است. بهينه سازي شبيه سازي مدل با الگوريتم تكويني، قدم بعدي اين پژوهش است. در اين بررسي، انتظار داريم كه بهترين فرايند ايجاد داده پايگاه و نيز بودجة به آن را به دست آوريم. يافته هاي اين بررسي در تجديد سازمان مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران، و تعيين بخش يا داده پايگاهي كه بيش ترين استعداد را براي پيشرفت دارد به ما كمك خواهد كرد.

 

نتيجه

مراكز اطلاعات با تعداد انبوه اشيا[ي اطلاعاتي] مستلزم فرايند پيچيده اي براي ايجاد و روزآمد كردنداده پايگاه ها هستند. بخش هاي بسياري از اين فرايند در بردارندة عناصر اتفاقي هستند كه تعيين صحيح بودجه را دشوار مي سازند. نظارت بر اين فرايند با اجراي ابزارهاي تحليل سيستم از قبيل نموارهاي بافتي، منطقي و فيزيكي انجام مي شود بحثي در بارة شناسايي و تشخيص عناصر هزينه و شيوة تخصيص آن صورت گرفت و گفته شد كه شبيه سازي مدل به اثرات عناصر اتفاقي در بودجه بندي توجه مي كند و اين امر به پيش بيني بهتر از مشكلات منجر مي شود. شبيه سازي يكپارچه مدل يك بودجه مشتمل بر تمام بودجه ها و سيستم هاي اشتراك در آمد و هزينه هاي مربوطه شامل هزينه هاي زيرساختاري و هزينه هاي ثابت است. تجربة ما اهميت اين مدل براي اهداف بودجه بندي را نشان داده است. "مدل خدمات" اين فرايند را شبيه سازي كرديم و نتايج حاصل، ما را قادر ساخت كه برخي از وجوه تحليل مالي را ترسيم كنيم. اين مدل را مي توان در سازمان هاي مشابه با هدف احليل بودجه جاري، و طراحي و اصلاح بودجه بندي پيشنهادي براي سال هاي آتي مورد استفاده قرار داد.

 

پي نوشت ها

1.      Process of establishing databases

2.      Context diagram

3.       Compiler

4.       Cost centers

5.       User – friendly

6.       Service model

7.      Animation

8.      Event validity

9.      Face validity

 

** نويسندگان از آقاي سيروس عليدوستي به خاطر همكارهايش تشكر مي كنند. اين تحقيق، با كمك مالي مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران انجام شده است.

 

منابع

1.  Arsdell paul (1968), corporation Finance, Ronal press.

2.  Zarei Behrouz (1997), Budget simulation project Report. IRANDOC.

3.  Gharibi, Hussein and zarei Behrouz (1998), Analysis in the process of establishing databases, The proceeding of 48th conference and conference and congress of FID.

4.  J. Enning and A.Bakker, Analysis of casts of information systems. Studies in Health Technology and Informatics, Vol. 17. IOS press, Amstererdam, 1995, pp87 – 97

5.  Takakuwa soemon (1997), The use of simulation in activity – based costing for flexible manufacturing systems. Proceeding of 1997 winter simulation conference.

6.  PROMODEL corporation (1995), service model user’s Guide.

7.  little, J.D.C.(1970) Models and msnagers: The concept of Decision calculus, management science. Vol. 16, No . 8.

8.  Shannon E. (1975), system simulation: The ant science, prentice Hall, USA.

9.  Siegal A.I., and J.Wolfj. (1969), Man Machine simulation Models, Interscience publishers, New York.

10.         Klima V. and J. kavicka A.(1995), Teaching od simulation mdels, Design using MPE-Methodology, Breitenecker F. and Husinsky I.eds. Eurosim’s 95, 974- 979.

11.         Tocker K.D.(1994), Review of simulation Languages, Operational Research Quarterly, Vol. 16, No. 6.

12.         brothaler J. (1995), Anintegrated model for public budget simulation, in breitenedker F. and Husibsky I. Eds., Eirosim’ 95, 1101- 1106.

13.         pidd mike (1992) computer simulation in management science, Wily, England.

14.         Breirenedker F. and Husinsky I. (1995) Eurosim ’95

15.         sergeant Robert (1996), Verifying and validating simulation models, proceeding of the 1996 Winter simulation cinference, ed. J.M. Charnes, D.J. Morrice, D.T.Brunner and J.J.Swain.

 

اخلاق اسلامی کاملترین اخلاق است/ برای رشد و توسعه اخلاقی کشور سرمایه گذاری مناسبی نشده است

خبرگزاری مهر - گروه دین و اندیشه: اخلاق اسلامى اخلاقى دینى بوده و تمام ویژگى‏ها و امتیازات یک نظام اخلاقى دینى را دارا است، احکام اخلاقى در حقیقت بیانگر راههاى تحقق کمال انسان هستند که باید با آگاهی دقیق از آنها در راستای طی طریق سعادت گام برداشت .

به گزارش خبرگزاری مهر،  احکام اخلاقى در حقیقت بیانگر راههاى تحقق کمال انسان هستند، به این معنا که هر دستور یا رهنمود اخلاقى در واقع بیان مى‏ کند که اگر فلان فعل را انجام دهیم به کمال وجودى خود نزدیکتر خواهیم شد. یکى از ویژگیهاى اخلاق اسلامى، قابلیت تطبیق آن با شرایط زمانى و مکانى مختلف است . این ویژگى از برجسته ‏ترین جنبه ‏هاى اخلاق اسلامى است چرا که هر نظام اخلاقى در صورتى پاینده و برقرار مى ‏ماند که به نیازهاى اخلاقى انسان بهتر پاسخ دهد. از آنجا که اخلاق اسلامى معطوف به نیازهاى اخلاقى انسان است، ثابت و پایدار بوده  و چون طى زمانى طولانى توسط معصومین با شرایط مختلف اجتماعى و تاریخى تطبیق شده است، وجه انعطاف‏ پذیر ظواهر و مظاهر آن نیز شناسایى شده بنابراین به خوبی پاسخگوى نیازهای انسان در همه زمانها و جوامع خواهد بود . از ویژگیهاى اخلاق اسلامى این است که مسیر رشد اخلاقى را بر همه انسانها به طور مساوى هموار می کند، این ویژگى ناشى از انسان‏ شناسى اسلامى و تربیت اسلامى است . در تربیت اسلامى شرایط سنى، محیطى و معرفتى افراد در نظر است و پاداش و کیفر هر فرد به تناسب شرایط او تعیین می شود، تناسب پاداش و کیفر با شرایط هر فرد موجب مى‏شود، انسان هرگز از حرکت به سوى کمال باز نایستد . در مورد منابع اخلاق اسلامی باید گفت که این منابع غنى و گسترده هستند، برجسته ترین این منابع قرآن کریم است، قرآن سرچشمه زاینده معارف اخلاقى است که شرایط و چگونگى تطبیق معارف کلى اخلاقى اسلام بر موقعیتهاى مختلف زندگى فردى و اجتماعى را آموزش مى‏ دهد. آنچه در اخلاق اسلامی بیش از هر چیز اهمیت دارد خیر و سعادت اخروى است که نصیب انسان می شود . رسیدن به این درجه از کمال تنها با انجام اعمالى محقق می شود که با نفس متعالى انسان هماهنگی دارد . اخلاق اسلامی کاملترین اخلاق است/ برای رشد و توسعه اخلاقی کشور سرمایه گذاری مناسبی نشده است حجت الاسلام سید جواد موسوی هوایی معاون آموزشی و پژوهشی سازمان تبلیغات اسلامی اخلاق اسلامی را کاملترین اخلاق معرفی کرد و گفت: همه پیامبران الهی به فرا خور فضایی که در آن قرار داشتند و مشکلاتی که با آن مواجه بودند، به تبیین اخلاق پرداخته و مردم را به داشتن اخلاق نیکو دعوت کرده اند، اما زمانی که با ادله درون دینی و برون دینی ، یعنی دلایل فلسفی و کلامی، مسئله خاتمیت را ثابت کرده و پیامبر را پیامبر خاتم می دانیم به این نتیجه قطعی دست می یابیم که کمال دین و کمال اخلاق را نیز باید در همین دین جستجو کنیم. وی یادآور شد: مسئله اخلاق تنها به ذهن و فکر انسان محدود نمی شود، بلکه به عمل او نیز بستگی داشته و در رفتار و اعمال او بروز عینی می یابد در حقیقت این عملکرد انسانهاست که نشان می دهد تا چه انداز موصوف به این ویژگیهای روحانی هستند. حجت الاسلام موسوی هوایی با بر شمردن عوامل تأثیرگذار بر اخلاق گفت: خانواده و به ویژه مادر در تربیت افراد نقش بسیار مهمی را بر عهده دارند به همین دلیل است که در دستورات اسلامی ما توصیه شده باید به دنبال مادر و پدر شایسته برای فرزندان خود باشیم و تنها امیال درونی خود را درنظر نگرفته و به نسل آینده نیز بیندیشیم. معاون آموزشی و پژوهشی سازمان تبلیغات اسلامی محیط زیست بیرونی و ارتباط صحیح با انسانهای دیگر و حاکمیت سیاسی وحکومتی بر فرد را دیگر عوامل تأثیرگذار بر اخلاق عنوان کرد و گفت: علاوه بر این مسائل ، نقش آموزش را درتربیت اخلاقی افراد نمی توان نادیده گرفت و به همین  دلیل است که ما برای متون درسی ، محیط فیزیکی دانش آموز و شیوه آموزشی دستور العمل اخلاقی داریم. وی با اشاره به نبود سرمایه گذاری فرهنگی در زمینه رشد و توسعه اخلاقی گفت: نمی توان نقش نهادهای فرهنگی را در ساخت شخصیت و اخلاق انسانها نادیده گرفت، اما متأسفانه سرمایه گذاری درستی در این زمینه انجام نشده برای مثال ما برای رشد مهندسی و پزشکی مملکت هزینه می کنیم اما برای رشد اخلاقی آنان چطور؟ اعتدال عاملی اساسی برای اخلاق اسلامی است/ مسئولان بستر لازم برای رشد اخلاقی را فراهم کنند حجت الاسلام هاشم زاده هریسی عضو مجلس خبرگان رهبری نیز اعتدال را پایه و اساس تعالیم اسلامی عنوان کرد و گفت: رعایت کردن حدود در اسلام واجب است و بیش از هر چیز به نگهداشتن تعادل سفارش شده برای مثال شجاعت، حد فاصل میان جبن و تهور است و فضیلت به شمار می رود ، در مورد صفات و ویژگیهای دیگر نیز آنچه پسندیده است اعتدال است ، نه چیز دیگر. وی اخلاق را جمع خلق تعریف کرد و اظهار داشت: اخلاق، صفات بد و نیکی است که در انسان وجود دارد و از عادت بالاتر است و بشر تنها با تمرین و مداومت بر خوبی ها می تواند، به خوی پسندیده آراسته شده و فضایل اخلاقی را ملکه ذهن و درون خود کند. حجت الاسلام هاشم زاده انسان را موجودی صاحب اختیار معرفی کرد و افزود: همه انسانها می توانند با شعور و اراده خود، خوبی ها و فضایل اخلاقی را انتخاب کرده و با تمرین، همه این خوبی ها را در درون خود نهادینه کنند. یعنی با آگاهی صفتی را انتخاب و برای موصوف شدن به آن تلاش کنند. آموزه های اخلاقی دین اسلام جامع و کامل هستند حجت الاسلام احمد احمدی عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در این مورد یادآور شد: اخلاق اسلامی تنها به بیان روابط اجتماعی انسانها نمی پردازد، بلکه ارتباط آنها با خدا و با خود را نیز تبیین کرده و انسان را به نگهداری و مراقبت از جسم و روح خود وا می دارد. وی با اشاره به اینکه تعریف اخلاق درگرو تعریف انسان است، افزود: تا زمانی که به شناخت درستی از انسان و نیازهای او نرسیم نمی توانیم به تعریف اخلاق بپردازیم به همین دلیل ابتدا باید ببینیم انسان همین گوشت و پوست و استخوان است یا برخوردار از روان و اندیشه ای نیز است . حجت الاسلام احمدی گفت: هر مکتب دینی یا فلسفی بر اساس دیدگاه خاص خود اخلاق را به گونه ای تعریف می کند اما برخی مشترکات در همه ادیان الهی و حتی مکاتب بشری وجود دارد، برای نمونه همه براین باور هستند که دروغ بد و راستگویی خوب است اما همه این آموزه های اخلاقی یکی نیست. دین مبنا و اساس اخلاق است دکتر یحیی یثربی استاد فلسفه دانشگاه علامه طباطبایی با اشاره به اینکه مسلمانان با اخلاق و آموزه های اخلاقی برخوردهای متفاوتی دارند، گفت: بعضی متفکران اسلامی چون ابن مسکویه، نراقی و خواجه نصیرطوسی با وجود آنکه خداشناس بوده اند اما مبنای اخلاق را اعتدال دانسته و چون ارسطو معتقد بوده اند که خداوند  برای انسان تعیین تکلیف نمی کند و منظور از اخلاق رسیدن به تعادل و دوری از افراط و تفریط است. یثربی ضمن تعریف اخلاق گفت: در عرف عموم مردم، رفتارهای پسندیده را اخلاق و رفتارهای ناپسند را ضد اخلاق می دانسته اند و در بیشتر موارد دین مبنای اخلاق بوده است، هرچند در دوران جدید به نقد دین پرداخته و به نوعی اومانیسم و سکولاریسم رسیده اند و فکر می کنند حتی متون دینی باید با اخلاق هماهنگ باشند. یثربی عینی ترین پایگاه برای اخلاق را جلب رضایت خدا و رسیدن به سعادت اخروی عنوان کرد و گفت: هدف از اخلاق رسیدن به کمال و خشنودی خداوند است، اگر چه عوامل بسیاری بر اخلاق تأثیر می گذارند که جهان بینی افراد یکی از آنها است و بی گمان افرادی که دیدگاه فکری روشنی ندارند نمی توانند رفتار آشکار و درستی داشته باشند.؟ وی تربیت را دومین عامل مؤثر در اخلاق اعلام کرد و افزود: عوامل مختلفی  از جمله خانواده، محیط اجتماعی و رسانه ها بر اخلاق تأثیر می گذارند که متأسفانه امروز ما را به سمت یک آشفتگی اجتماعی می برند.   دستورات خداوند معیار اخلاق اسلامی است حجت الاسلام عباسعلی اختری عضو کمیسیون فرهنگی مجلس ، دستور خداوند را معیار اخلاق اسلامی عنوان کرد و گفت: خدا، کمال مطلق و دارای تمام صفات پسندیده است و دوست دارد انسانها نیز به صفات او موصوف شوند و فلسفه بندگی نیز همین است . وی با اشاره به آموزه های مشترک تمامی ادیان الهی افزود: اگرچه همه ادیان درپی آراسته کردن انسان به اخلاق الهی هستند اما قرآن تنها کتاب آسمانی است که تحریف نشده و دستوراتی را که در تورات و انجیل آمده کامل کرده است به همین دلیل اخلاق اسلامی کاملترین اخلاق به شمار می رود. حجت الاسلام اختری با اشاره به اینکه اخلاق جمع خلق است، گفت: منظور از اخلاق ، صفاتی است که در اثر تکرار و تداوم بر یک عمل در وجود انسان ثابت و با او عجین شده است البته اکثر افراد اخلاق را به اشتباه خوی پسندیده می دانند.

مهر به یاران یکی از ویژگیهای بارز اخلاق پیامبر(ص) است

خبرگزاری مهر - گروه دین و اندیشه: جامع ترین ویژگیهای اخلاقی در وجود پیامبر اعظم(ص) گرد آمده است، یکی از عوامل موفقیت نبی اکرم در رسالت خود عرضه کردن دین اسلام با مهر و عطوفت بود که این خود مهمترین الگو برای هر انسانی است.

حجت الاسلام عباس اسکندری معاون فرهنگی و تبلیغ سازمان تبلیغات اسلامی در �